Recensie

Recensie: Contact – Carl Sagan

Een paar weken geleden heb ik eindelijk het boek gelezen van één van mijn favoriete films: Contact. De film zag ik voor het eerst toen ik een jaar of elf was en het was voor mij niet alleen de perfecte combinatie tussen “alles met de kosmos” (daar had ik destijds een beetje een obsessie voor) en het “hoe zit de wereld in elkaar” vraagstuk, maar het bleek vooral ook nét dat ene zetje dat ik nodig had om in te zien dat vrouwen wel degelijk heel slim konden en móchten zijn. Ik werd in die tijd namelijk nogal vaak een wijsneus genoemd (was ik ook, maar goed, welk meisje is dat niet op die leeftijd).

Je kunt dus vast begrijpen dat dit verhaal een speciaal plekje in mijn hart heeft. Best spannend, om dan het boek te gaan lezen. Van tevoren had ik me al een beetje voorbereid op de verschillen tussen de film en het boek, maar dat er zoveel grote verschillen bleken te zijn had ik echt niet verwacht. Is dat een minpunt? Of pluspunt? Moet je dit boek überhaupt wel lezen? Ik vertel het je!

Het verhaal:

Ellie, een astronome geobsedeerd met SETI (search for extra-terrastrial intelligence), speurt al jaren het heelal af naar een buitenaards signaal. Andere wetenschappers verklaren haar en haar collega’s voor gek en beschuldigen hen van het verspillen van kostbaar wetenschapsgeld (en telescooptijd), maar daar komen ze van terug wanneer er daadwerkelijk een signaal wordt ontvangen. Het signaal lijkt uit de buurt te komen van de ster “Vega” en blijkt na de ontcijfering een handleiding te zijn voor het bouwen van een machine. De wereld reageert hier wisselend op: moeten ze deze machine wel gaan bouwen? Wie of wat zit er achter deze boodschap?

Het boek is in 1985 geschreven door Carl Sagan, een gerenommeerde astronoom, die onder het grote publiek voornamelijk bekend is vanwege zijn documentaire Cosmos (op Netflix vind je trouwens de nieuwere versie van deze documentaire, gepresenteerd door Neil Degrasse Tyson- zeker een aanrader). Dat Sagan zelf wetenschapper is wordt al snel duidelijk wanneer je het boek leest, want hij houdt er van om af en toe uit te wijden over de verschillende wetenschappelijke onderwerpen die hij aankaart. Stiekem was ik daar wel blij om, want ik heb nooit zo goed opgelet bij natuurkunde. Bovendien waren die passages geschreven op een hele duidelijke en laagdrempelige manier, en dat hielp ook echt wel bij mijn begrip van het verhaal (de wetenschappelijke kant dus).

Zoals ik in de inleiding van dit stuk al schreef bleken er veel verschillen te zijn tussen het boek en de film. Dit zijn kleine verschillen, zoals het uiterlijk van Ellie, maar ook hele grote, waarbij er in de film hele personages niet voorkomen of andere personages juist een veel grotere rol hebben gekregen. Ik ga ze niet allemaal opnoemen, maar wel wilde ik op een rijtje zetten wat ik éxtra goed vond aan het boek ten opzichte van de film. (kleine spoilers, maar niet al te erg)

☆ Seksisme in de wetenschapswereld komt in het boek nog veel duidelijker naar voren dan in de film. Of Sagan een feminist was weet ik natuurlijk niet, maar hij laat Ellie meerdere keren in aanraking komen met seksisme en maakt tegelijkertijd duidelijk dat hij dat volkomen onterecht vindt. O ja, en de president van de Verenigde Staten is de wereld van Sagan een vrouw! Klein detail misschien, maar dat vond ik fijn.

☆ Het boek is geschreven in 1985, nog vóór de val van De Muur en de ondergang van de Sovjet Unie, en het verhaal speelt zich af rond het millennium. Sagan kon in 1985 uiteraard nog niet weten dat dit tegen die tijd allemaal gebeurd zou zijn. De Koude Oorlog is in dit boek daarom een belangrijke factor, zeker wanneer het ontvangst van het signaal en de ontcijfering ervan een soort nieuwe wapenwedloop ontketent. Ik vond het zelf heel interessant om meer te lezen (en na te denken) over hoe de wereld zou reageren op zo’n buitenaards signaal.

☆ In het boek is sowieso meer ruimte voor de toekomstvisie van Sagan en hoewel hij er met sommige dingen dus naast zit (nogmaals: dit is geen aanklacht, maar onvermijdelijk), heeft hij ook genoeg “suggesties” die niet door de toekomst zijn ingehaald en zijn ontkracht. Het ruimtestation waar alleen de rijke mensen naartoe kunnen gaan om langer te leven klinkt (helaas) niet eens zo vergezocht.

☆ Religie komt wel voorbij in de film, maar in het boek hebben de personages daadwerkelijk diepgaande discussies over de implicaties van het signaal voor “het geloof” en andersom. In de film is er Palmer Joss (Matthew Mcconaughey) die af en toe een vraagteken zet bij Ellie’s pragmatisme en “geloof” in de wetenschap, en er zijn de religieuze fanatici, maar in het boek gaat dit dus nog veel dieper en is het allemaal iets genuanceerder.

In de volgende paragraaf ga ik het hebben over de verschillen in het plot van zowel het boek als de film, dus mocht je daar niets over willen weten, lees dan pas verder na de spoiler tag! (na de volgende foto)

[spoilers] Het plot van de film verschilt ook enigszins van het boek. In het boek gaan er uiteindelijk vijf mensen mee in de machine en delen ze dus allemaal die ervaring met Ellie. Na afloop van de reis worden zij allen gedwongen hun mond te houden over wat ze hebben gezien. In de film neemt Ellie in haar eentje plaats in de machine en niemand gelooft haar wanneer ze vertelt wat zij heeft meegemaakt tijdens haar ruimtereis. Ze geloven zelfs niet dat ze is weggeweest (al vragen twee medewerkers zich achteraf wel af waarom de camera ruim 30 uur aan materiaal heeft opgenomen). De enige die haar lijkt te geloven is Joss Palmer, de man die er al die tijd bij Ellie op heeft aangedrongen om ook in dingen te geloven die niet alleen wetenschappelijk te bewijzen zijn.

In het boek ontdekt Ellie bij terugkomst, samen met de andere astronauten, dat er een buitenaardse boodschap verstopt zit in een wiskundig getal. Sagan laat haar dus niet alleen ontdekken dat er buitenaards leven is, maar ook dat dit leven intelligent is. De film stopt eerder en lijkt vooral de boodschap te willen overbrengen dat het allemaal om “persoonlijk geloof” gaat. Voor Ellie is het uiteindelijk niet belangrijk dat ánderen haar geloven, maar dat zij zélf gelooft dat zij daadwerkelijk de reis naar Vega heeft gemaakt. [/spoilers]

Goed, nu ik alle verschillen heb besproken is het natuurlijk ook nog wel belangrijk om te weten of ik het leuk vond om het boek te lezen. Ja, dat vond ik! Sagan was tijdens het schrijven van Contact geen geoefend romanschrijver en ik vind dat je dat terug ziet in de personages, die soms wat geknutseld aan voelen, maar al met al is het een heel interessant verhaal. Tijdens het lezen blijf je benieuwd naar een ontknoping (die uiteindelijk komt in een vorm die je niet had verwacht). Dat Sagan een wetenschapper was heeft zeker geholpen bij dit verhaal, want ik vermoed dat mede daardoor dit geen standaard “groene mannetjes” sci-fi roman is geworden.

En dan nu de vraag: vind ik de film beter of het boek? Ik heb er lang over nagedacht, maar ik kan niet kiezen! De film greep me meer aan, zeker vanwege Jodie Foster, maar het boek biedt nog zoveel meer verdieping op het verhaal en dat vond ik heel erg interessant. Wat mij betreft “moet” je dus zowel het boek lezen als de film kijken. Daar krijg je echt geen spijt van.

Liefs!
Ash

Nog meer lezen

Laat een reactie achter

Your email address will not be published. Required fields are marked *